Akut Koroner Sendromlar

Akur koroner sendromlar, dünya çapında ölümlerin başlıca nedeni olup, hastalıkların öncü nedeni yüksek gelirli ülkelerde gözlemlenmektedir1.

Hızlı ve doğru teşhis bu noktada büyük önem arz etmektedir çünkü akut koroner sendromların gözden kaçırılması ölümcül sonuçlar doğurabilirken zamanında müdahale sağlık sonucunu iyileştirmektedir2,3.

Akut Koroner Sendromlar

  • Dünya çapında ölümlerin başlıca nedeni1
  • Avrupa ve Amerika'da yılda yaklaşık 5 milyon hataneye yatış4,5
  • Toplam yıllık maliyet: Avrupa ve Amerika'da 270 Milyar Dolar4,5

Tanım

Akut koroner sendromlar, kalbe giden kan akşınının aniden tıkanması sonucu meydana gelen koşullar için kullanılan genel bir terimdir. Söz konusu sendromlar, potansiyel olarak geri dönüşümlü kararsız anjina (UA) fazı ile ST yükselmesiz miyokard infarktüsü (NSTEMI) veya ST yükselmeli miyokard infarktüsü (STEMI) türlerini içeren miyokard infarktüsü (MI) kaynaklı geri dönüşümsüz hücre ölümü arasında dağılım göstermektedir (aşağıda yer alan tabloya bakınız). 

 

 
Akut koroner sendromların ayırt edici özellikleri*
Büyütmek için tıklayınız

*bioMérieux firmasının, “Biomarkers in the management of cardiac emergencies” klinik broşüründen alınan tablo.
Bassand JP, Hamm CW, Ardissino D, ve diğerlerinin ST yükselmesiz akut koroner sendromların teşhis ve tedavisine yönelik kılavuz (Eur Heart J. 2007; 28: 1598-660) isimli çalışmasından uyarlanmıştır.

 

Kararsız anjina, ST yükselmesiz miyokard infarktüsü ve ST yükselmeli miyokard infarktüsü, kalbe kan akışı sağlayan arterlerin duvarlarında plak oluşumu ile karakterize edilen aterosklerotik koroner arter hastalığı (CAD) ile ilgili ortak bir patofizyolojik kökene sahiptir.  Plağın aşınması veya kopması, kalbe giden kan akışını engelleyen kan pıhtısına (tromboz) yol açarak kalbi oksijenden yoksun bırakmakta ve sonuç olarak miyokard nekrozuna (kalp kasında doku ölümü) yol açmaktadır6.

 

Teşhis

Kişi özellikle göğüs ağrısından şikayet ettiğinde ve başlıca yüksek kan basıncı, obezite ya da soygeçmiş gibi bilinen risk faktörlerine sahip olduğunda akut koroner sendromdan şüphelenilmektedir.

Akut koroner sendromundan şikayet eden hastaların karşı karşıya kaldığı sendromlardan bazıları aşağıda belirtildiği gibidir:

  • Göğüste baskı, sıkışma ya da yanma hissi uyaran ve boyun, çene ya da kollardan birine yayılan ağrı
  • Düzensiz kalp atışları
  • Terleme
  • Mide bulantısı
  • Dispne (nefes darlığı)
  • Baş dönmesi ve bayılma
     


Göğüs ağrısının veya rahatsızlığının nedenleri

 

Hızlı ve doğru teşhis büyük bir önem arz etmektedir çünkü miyokard infarktüsü (MI) derhal müdahale gerektirmekte ve hızlı bir tedavi ile hastalığın seyri büyük ölçüde iyileştirilmektedir3. Ancak semptomlar büyük ölçüde farklılık gösterdiğinden iyileşme her zaman bu kadar kolay olmamaktadır. Her şeyden önemlisi, akut koroner sendrom niteliği taşımayan ve göğüs ağrısına yol açan daha birçok etken mevcuttur (aşağıdaki grafiğe bakınız). Aslında akut koroner sendrom benzeri semptomlar ile acil servislere gelen 10 hastadan 8'inin akut koroner sendroma sahip olmadığı ortaya çıkmaktadır2.
 


Akut koroner sendromunda teşhis ve risk sınıflandırması yaklaşımı*
Büyütmek için tıklayınız

 

 

*bioMérieux firmasının, “Biomarkers in the management of cardiac emergencies” klinik broşüründen alınan tablo.
ESC Guidelines: Bassand JP, Hamm CW, Ardissino D, et al. Eur Heart J. 2007;28: 1598-660; Hamm CW, Bassand JP, Agewall S, et al. Eur Heart J. 2011;32:2999-3054 isimli çalışmasından uyarlanmıştır.   

 

Doktorlar, elektrokardiyografi (EKG) çekerek ve kardiyak nekroza (kardiyak troponin) ilişkin biyo-göstergeleri ölçerek akut koroner sendrom teşhisi koyabilir ve hastalığı kararsız anjina (AU), ST yükselmesiz miyokard infarktüsü (NSTEMI) ve ST yükselmeli miyokard infarktüsü (STEMI) olmak üzere üç kategoriye ayırabilirler. Bu testlere dayalı bir risk sınıflandırma puanı, uygun bir tedavinin belirlenebilmesi bakımından önemlidir.

  • Elektrokardiyografi (EKG), uzun süreli ST yükselmeli miyokard infarktüsüne sahip akut koroner sendrom hastalarının yaklaşık 1/3'ini belirleyebilmektedir.
  • Kardiyak troponin I ve T (cTnI, cTnT) biyo-göstergeleri, ST yükselmesinin mevcut olmadığı (UA veya NSTEMI) akut koroner hastalarının 2/3'ünü ayırt etmede yardımcı olmaktadır.
    • Kardiyak troponin, tercih edilen kardiyak nekroz biyo-göstergesi iken, CK-MB ise cTn biyo-göstergelerinin mevcut olmadığı durumlarda kabul edilebilir bir alternatiftir7.
    • Elektrokardiyografta ST yükselmesi gözlemlenmeyen hastalarda cTn biyo-göstergelerinin seri ölçümü (hastaneye varışta ve 6 saat sonra) gerekli olmaktadır7.

Hızlı yanıt süresine sahip hassas ve spesifik kardiyak göstergesi testleri, akut koroner sendrom teşhisi konulan tüm hastalara yönelik genel risk değerlendirmesi ve tedavi için esastır.
 

Akut koroner sendroma yönelik Kardiyak Göstergeleri hakkında daha fazla bilgi edininiz.

 

Önleme/Tedavi

Önleme

Aşağıda yer alan faktörler de dahil olmak üzere akut koroner sendroma yönelik bilinen birçok risk faktörü mevcuttur:

  • Yüksek kan basıncı
  • Yüksek kolesterol
  • Obezite
  • Sigara kullanımı
  • Diyabet
  • Ailede kalp rahatsızlığı veya kalp krizi öyküsü
  • İleri yaş

Akut koroner sendromun önlenmesi, sağlıklı yaşamla ve kimi zaman düşük risk faktörlerine yönelik ilaç tedavileri ile başlamaktadır. Bu bağlamda başvurabileceğiniz çözüm yollarından bazıları aşağıda belirtildiği gibidir:

  • Sağlıklı ve dengeli bir beslenme
  • Sağlıklı bir kilonun sürdürülmesi
  • Orta düzeyde fiziksel egzersiz
  • Diyabetin kontrol altında tutulması
  • Yüksek kan basıncı, yüksek kolesterol ve diyabet gibi risklerin tedavi edilmesi için doktor tarafından verilen ilaçların alınması
     

Tedavi

STEMI, NSTEMI veya UA gibi akut koroner sendrom kategorilerinin ayırt edilmesi ve yan etkilerin değerlendirilmesi klinik olarak önem arz etmekte ve tedavi edici  müdahalenin süresi, türü ve yoğunluğu hakkında karar verilmesini kolaylaştırmaktadır. Bu bağlamda elektrokardiyografi, klinik bulgular ve kardiyak gösterge testlerini içeren risk sınıflandırması puanı belirlenmektedir.

  • ST yükselmeli miyokard enfarktüsü (STEMI) ciddi bir acil durumdur ve kalbe giden kan akışını yeniden sağlamak için tıkalı arterlerin açılmasını içeren reperfüzyon yöntemi ile derhal tedavi edilmelidir. Söz konusu müdahale ne kadar hızlı yapılır ise o kadar iyi bir sonuç elde edilmektedir. Stabilizasyon sağlandığında tedavinin hastalığın nüksetmesini önlemesi amaçlanmaktadır.
  • Kararsız anjina (UA) ve ST yükselmesiz miyokard infarktüsü (NSTEMI) de acil durumlar arasında yer almakta ve ilk tedavi, kalbe giden kan akışını restore eden kardiyak iskemi stabilizasyonunu amaçlamaktadır. Genel itibariyle UA non-invaziv bir tedavi gerektirirken NSTEMI erken invaziv bir tedavi gerektirmektedir. Burada amaç, ağrının dindirilmesi ile birlikte hastalığın ilerlemesini sınırlandırmak veya önlemektir.
  • Akut koroner sendromun tedavi edilmesi için hemen ve/veya daha sonra farklı kombinasyonlarda kullanılabilecek ilaçlardan bazıları aşağıda belirtilmiştir:
    • Antitrombotik ilaçlar (örneğin. aspirin, klopidogrel, heparinler)
    • Ağrı kesiciler
    • Tam tıkanıklık (STEMI) ve 90 dakika içerisinde anjiyoplasti/stent uygulamasının yapılamadığı durumlarda trombolitikler (pıhtı patlatıcılar)
    • Daralan kan damarlarının genişletilmesi (vazodilasyon) için nitratlar
    • Kalp atış hızının, kan basıncının ve kontraktilitenin azaltılması için beta blokerleri 
    • Vazodilasyon ve kan  basıncının azaltılması için anjiyotensin dönüştürücü enzim (ACE)
    • Kolesterolün düşürülmesi için statinler
  • Akut koroner sendrom ameliyatları (hastalığın nüksetmesini önlemek için hemen veya daha sonra), aşağıda yer alan koroner revaskülarizasyon prosedürlerini içermektedir:
    • Perkütanöz koroner müdahale (PCI): Tıkanan arterin açılması için anjiyoplasti ve stent takılması
    • Koroner arter baypas graftı (CABG): Tıkalı damarın çevresinde bulunan alternatif yoldan kan verme ameliyatı 
       

Kılavuzlar

STEMI

  • ST yükselmesi görülen hastalarda akut miyokard infarktüsünün yönetimine ilişkin ESC kılavuzu
    Steg, Ph. G. et. al. The Task Force on the management of ST-segment elevation acute myocardial infarction of the European Society of Cardiology (ESC). Eur. Heart J. 2012; 33, 2569–2619. Guidelines_AMI_STEMI.pdf
  • ST yükselmeli miyokard infarktüsünün yönetimine ilişkin 2013 ACCF/AHA kılavuzu: Amerikan Kardiyoloji Koleji Derneği/Amerikan Kalp Derneğinin Uygulama Kılavuzu Çalışma Ekibi.
    O'Gara PT, Kushner FG, Ascheim DD, et al. J Am Coll Cardiol. 2013;61:e78-140.

UA/NSTEMI

  • Uzun süreli ST yükselmesi görülmeyen hastalarda akut miyokard enfarktüsünün yönetimine ilişkin ESC kılavuzu
    Hamm CW, Bassand JP, Agewall S, et al. The Task Force for the management of acute coronary syndromes (ACS) in patients presenting without persistent ST-segment elevation of the European Society of Cardiology (ESC). Eur Heart J. 2011; 32 2999-3054
  • Kararsız Anjina/ST Yükselmesiz Miyokard İnfarktüsü hastalarının yönetimine ilişkin ACC/AHA 2007 Kılavuzuna dahil edilen 2011 ACCF/AHA odaklı güncelleme: Amerikan Kardiyoloji Koleji Derneği/Amerikan Kalp Derneği Çalışma Ekibi tarafından Amerikan Aile Hekimleri Akademisi, Kardiyovasküler Anjiyografi ve Müdahale Derneği ve Göğüs Cerrahları Derneği ile işbirliği içerisinde geliştirilen rapor.
    Wright RS, Anderson JL, Adams CD, et al. J Am Coll Cardiol. 2011;57:e215-367.

 

Miyokard infarktüsünün evrensel tanımı

  • Miyokard infarktüsünün üçüncü evrensel tanımı.
    Thygesen K, Alpert JS, Jaffe AS, Simoons ML, Chaitman BR, White HD; Joint ESC/ACCF/AHA/WHF Task Force for the Universal Definition of Myocardial. Eur Heart J. 2012;33:2551-67.

     

Kardiyak Belirteçler

  • Ulusal Klinik Biyokimya Akademisi ve Kardiyak Hasar Göstergelerinin Standardizasyonuna ilişkin Laboratuar İlaçları IFCC Komitesi'nin Uygulama Kılavuzu:  akut koroner sendromlara yönelik biyokimyasal göstergeler ile ilgili analitik hususlar.
    Apple FS, Jesse RL, Newby LK, et al. Clin Chem. 2007;53:547-51.
  • Ulusal Klinik Biyokimya Akademisi Laboratuar İlaçları Uygulama Kılavuzu: Biyokimyasal göstergelerin akut koroner sendromlarda klinik özellikleri ve kullanımı.
    Morrow DA, Cannon CP, Jesse RL, et al. Clin Chem. 2007;53:552-74.
  • Akut kardiyak tedavisinde kardiyak troponin ölçümünün kullanımına. Thygesen K, Mair J, Katus H, et al. ; Study Group on Biomarkers in Cardiology of the ESC Working Group on Acute Cardiac Care. Eur Heart J. 2010;31:2197-204.

 

KAYNAKÇA

  1. Lopez AD, Mathers CD, Ezzati M, et al. Global and regional burden of disease and risk factors, 2001: Systematic analysis of population health data. Lancet. 2006; 367: 1747-57.
  2. Pope JH, Aufderheide TP, Ruthazer R, et al. Missed diagnoses of acute cardiac ischemia in the emergency department. N Engl J Med. 2000; 342: 1163-70.
  3. Nallamothu BK, Bradley EH, Krumholz HM. Time to treatment in primary percutaneous coronary intervention. N Engl J Med. 2007;357:1631-8.
  4. Go AS, Mozaffarian D, Roger VL, et al.; American Heart Association Statistics Committee and Stroke Statistics Subcommittee. Heart disease and stroke statistics--2013 update: a report from the American Heart Association. Circulation. 2013;127:e6-e245.
  5. Nichols M, Townsend N, Luengo-Fernandez R, Leal J, Scarborough P, Rayner M (2012). European Cardiovascular Disease Statistics 2012. European Heart Network, Brussels, European Society of Cardiology, Sophia Antipolis.
  6. Libby P.Mechanisms of acute coronary syndromes and their implications for therapy. N Engl J Med. 2013;368:2004-13.
  7. Thygesen K, Alpert JS, Jaffe AS, Simoons ML, Chaitman BR, White HD; Joint ESC/ACCF/AHA/WHF Task Force for the Universal Definition of Myocardial. Third universal definition of myocardial infarction Eur Heart J. 2012;33:2551-67.

Bu site, bir tıbbi tavsiye kaynağı niteliği taşımamaktadır.
Bu sitenin sağlık içeriği özet halinde sunulmuş olup, nitelik bakımından geneldir ve yalnızca bilgilendirme amacıyla gösterilmektedir. Söz konusu içeriğin, profesyonel doktor tavsiyesinin yerine geçmek üzere kullanılması amaçlanmamakta veya önerilmemektedir. Bu Sitede yer alan sağlık içeriğini herhangi bir sağlık veya zindelik sorunu veya hastalığa teşhis koymak için kullanmamanız gerekmektedir.Tıbbi bir durum veya tedavi için daima doktorunuzun veya başka bir vasıflı sağlık hizmeti sağlayıcısının önerilerine kulak veriniz. Bu Sitede yer alan hiçbir bilgi tıbbi bir teşhis veya tedavi amacı gütmemekte olup, reçete kararları alınırken doktorlarca tek bilgi kaynağı olarak kullanılmamalıdır. Bu Sitede edindiğiniz bilgiler nedeniyle tıbbi önerileri göz ardı etmeyiniz ve doktor tavsiyesine başvurmayı ihmal etmeyiniz
.

Pioneering diagnostics