Sağlık hizmetiyle bağlantılı Enfeksiyonlar

Bulaşıcı hastalıklar, altta yatan hastalık ve söz konusu hastalık yatkınlığından dolayı insanların daha fazla risk altında olduğu sağlık hizmeti düzenlemelerinde özel sorunlara yol açmaktadır. Sağlık hizmetiyle bağlantılı enfeksiyonlar (HAI) morbidite ve mortalitenin yaygın nedenleridir ve sağlık sistemleri üzerinde yüksek mali yüke yol açmaktadırlar.

Dünya Sağlık Örgütünün tahminleri göstermektedir ki:

  • Avrupa: Her yıl 37,000 ölümden doğrudan HAI sorumludur.  Diğer 110,000 ölümde de rol oynamaktadır
  • ABD: Her yıl dayandırılabilir 99,000  ölüm
  • Az kaynaklara sahip ülkeler: Yoğun Bakım Servislerindeki önlenebilir HAI bağlantılı ölümler ¼ veya daha fazla olabilmektedir
  • Yıllık ekonomik yük: Avrupa’da 7 Milyar € , ABD’de 6,5 Milyar $

Kaynak: Dünya Sağlık Örgütü 2011: Dünya Çapındaki Endemik Sağlık Hizmeti kaynaklı Enfeksiyon Yükü Raporu

Tanım

Sağlık hizmetiyle bağlantılı enfeksiyonlara (HAI) bakteri, virüs ve mantarlar yol açmaktadır. Bu hastalıkların çoğu herhangi bir yerde kapılabilir, ancak sağlık ortamlarında daha büyük zorluklar sergilerler. HAI’in büyük bölümü enfeksiyon öncesinde hastanın vücudunda zaten mevcuttur ve hastalar arasında veya hastalarla sağlık çalışanları arasında çapraz bulaşmaya neden olabilmektedir.  Sağlık tesisi ortamı aynı zamanda mikroorganizmaların hava, su veya yüzeyler yoluyla yayıldığı bir enfeksiyon kaynağı olabilmektedir. Sağlık Tesislerindeki hastalar, altta yatan hastalık, daha büyük frajilite/kırılganlık (Örneğin Prematüre bebekler, yaşlılar ve immun yetmezliği olan hastalar gibi) ve tıbbi invaziv prosedürlere maruz kalma nedeniyle genel nüfusa oranla daha zayıftırlar.
 

HAI küresel bir sorundur

Birçok yüksek gelirli ülkede, ulusal ve bölgesel sağlık otoriteleri özel sağlık kurumları ile birlikte önleme, kontrol, gözetim ve raporlama tedbirlerini yürürlüğe koymaktadırlar. HAI insidansı, son yıllarda önemli ölçüde azalmış olsa bile, özellikle risk altındaki nüfus arasında aynen yüksek kalmaya devam etmektedir. Örneğin, yüksek gelirli ülkelerdeki yoğun bakım hastalarının yaklaşık %25-30’u en az bir HAI episodunu deneyimlemiştir1,2. Düşük ve orta gelirli ülkelerde, zorluklar, az gelişmiş altyapı ve hijyen ve sağlık sorunları ile daha da karmaşık bir hal almıştır.

Dünya Sağlık Örgütü, yoğun bakım servislerinde edinilen enfeksiyonun yüksek gelirli ülkelerdekinden en az 2-3 kat daha fazla olduğunu ve cihaz/alet ile bağlantılı enfeksiyonun ABD’dekine göre 13 kat kadar daha fazla olabileceğini  öngörmektedirler1. HAI’ler idrar yolları enfeksiyonları da dahil olmak üzere her tür enfeksiyonu (Yüksek gelirli ülkelerde en yaygın1,2), cerrahi alan enfeksiyonlarını (Az gelirli ülkelerde en yaygın1), solunum yolu enfeksiyonlarını, mide-bağırsak enfeksiyonlarını ve kan dolaşım enfeksiyonlarını içermektedir. Antimikrobiyal dirençli organizmaların ortaya çıkması, HAI’in yayılmasına ve derecesinin/şiddetinin artmasına katkıda bulunmaktadır. HAI salgınını deneyimleyen bir Sağlık Kurumu, ciddi hasta bakım zorlukları, maliyet yükü ve imajı ve itibarı üzerinde potansiyel negatif etkiyle karşı karşıya kalmaktadır.
 

Bir enfeksiyon ne zaman HAI olarak nitelendirilmektedir?

Bir hastanın hastaneye kabul edildiğinde/girişinde bir enfeksiyon sergilememesi ancak kabulden/girişten sonra 48 saat veya daha fazla bir zaman içinde enfeksiyona yakalanması halinde, enfeksiyon, sağlık hizmetiyle bağlantılı enfeksiyon (HAI) olarak adlandırılmaktadır.

Cerrahi hastalarda, kemik veya eklem ameliyatı3 durumunda, ameliyattan sonra üç ay ila bir yıla kadar ortaya çıkan bir enfeksiyon HAI olarak kabul edilmektedir.

 

Teşhis

Özellikle yoğun bakım servislerindeki veya başka nedenlerle özel risk altında olan hastalar olmak üzere bulaşıcı hastalıklara yönelik sağlık tesislerindeki tüm hastaların düzenli olarak ve dikkatle takip edilmeleri önemlidir.

In vitro teşhisleri sorumlu enfeksiyöz ajanı doğru saptamaya ve hastalıkla mücadele için uygun antimikrobiyal tedaviyi seçmeye yönelik antimikrobiyal duyarlılığı test etmek için kullanılmaktadır. Ayrıca tespit ve risk altındaki hasta nüfusunu ölçerek ve hızla enfeksiyonların kökenini belirleyerek potansiyel salgınları sınırlamak için de önemlidir.

 

HAI’de yaygın olarak bulunan Mikroorganizmalar HAI1,2,4

  • Staphylococcus aureus
  • Methicillin dirençli Staphylococcus aureus (MRSA)
  • Enterococci
  • Escherichia coli
  • Klebsiella pneumoniae
  • Karbapenem dirençli Enterobacteriaceae (CRE)
  • Clostridium difficile
  • Enterobacteriaceae üreten genişlemiş spektrumlu β-laktamaz (ESBLs)
  • Pseudomonas aeruginosa
  • Acinetobacter baumannii
  • Vankomisin dirençli Enterococcus
  • Streptococci
  • Candida albicans

 

Önleme ve Yönetim / Tedavi

Önleme ve Yönetim

HAI ile mücadeleye ilişkin önlem tedbirleri hem hasta düzeyinde hem de kurum çapında uygulanmalıdır.
 

  • Ortamla ilişkili kontrolHAI prevention and management
    • Düzenli hava, su ve yüzey denetimi
    • Sıkı temizlik ve ekipman ve ortam dezenfeksiyonu 
    • Uygun olduğunda Hasta izolasyonu
  • Enfeksiyon kontrolü
    • Risk altındaki hastaların ve nüfusun yakından takibi
    • El hijyeni ve doğru genel hijyen uygulamaları 
    • Tıbbi prosedürler için hijyenik koşullar
    • Antimikrobiyal ilaçların uygun kullanımı
    • Kateterlerin yalnızca belirtilen şekilde kullanımları
  • Denetim
    • Salgın yönetimi
    • Antimikrobiyal dirençli enfeksiyonlara yönelik otomatik uyarılar
    • Bilgi aktarımı ve yönetimi
    • Yüksek düzeyli, koordineli raporlama
    • Epidemiyolojik denetim ve takip/izleme
  • Tedavi
    • Uygun antimikrobiyaller ile tedavi
    • Mümkünse geçici tıbbi cihazların kaldırılması  (örneğin kateterler gibi)
    • Antimikrobiyalleri mümkün olan en erken sürede durdurmaya yönelik terapötik izleme

 

Yönetmelikler

 

 

Referanslar

1. World Health Organization 2011: Report on the Burden of Endemic Health Care-Associated Infection Worldwide

2. CDC, Public Health Reports 2007: Estimating Health Care-Associated Infections and Deaths in U.S. Hospitals, 2002

3. CDC/NHSN 2014: Surveillance Definitions for Specific Types of Infections 

4. CDC: Antibiotic Resistance in the United States 2013

 

Bu site, bir tıbbi tavsiye kaynağı niteliği taşımamaktadır

Bu site, bir tıbbi tavsiye kaynağı niteliği taşımamaktadır.
Bu sitenin sağlık içeriği özet halinde sunulmuş olup, nitelik bakımından geneldir ve yalnızca bilgilendirme amacıyla gösterilmektedir. Söz konusu içeriğin, profesyonel doktor tavsiyesinin yerine geçmek üzere kullanılması amaçlanmamakta veya önerilmemektedir. Bu Sitede yer alan sağlık içeriğini herhangi bir sağlık veya zindelik sorunu veya hastalığa teşhis koymak için kullanmamanız gerekmektedir. Tıbbi bir durum veya tedavi için daima doktorunuzun veya başka bir vasıflı sağlık hizmeti sağlayıcısının önerilerine kulak veriniz. Bu Sitede yer alan hiçbir bilgi tıbbi bir teşhis veya tedavi amacı gütmemekte olup, reçete kararları alınırken doktorlarca tek bilgi kaynağı olarak kullanılmamalıdır. Bu Sitede edindiğiniz bilgiler nedeniyle tıbbi önerileri göz ardı etmeyiniz ve doktor tavsiyesine başvurmayı ihmal etmeyiniz.

Pioneering diagnostics